Oruç’un Ä°nsan SaÄŸlığına Zararı var mı?

Oruç, beden ve ruh dengesini sağlayan en kolay ve en pratik bir araç ve ibadettir. İnsan irâdesini güçlendiren faktörlerin başında oruç, önemli bir yer işgal eder. Başka zamanlarda bir saat dahi sigarayı bırakamayan sigara tiryakilerinin, Ramazanda oruç müddetince sigara içmeden durmaları, orucun insan iradesini ne derece güçlendirdiğinin en güzel örneğidir. İrade zayıflığının insanı, suça ve hataya ittiği de bir gerçektir. İşte oruç, iradeyi kuvvetlendirmek için en güzel egzersizdir.
Allah’ın her emrinde olduğu gibi oruç ibadetinde de birçok hikmetler, bizim için maddi ve mânevi pek çok faydalar vardır. Biz müslümanlar orucu Allah rızası için tutmakla beraber, bize sağladığı faydaları da bilmek ve değerlendirmek durumundayız. Orucun fayda ve hikmetleri, psikolojik, sosyolojik ve sağlık olmak üzere üç ana grupta toplanabilir.
Orucun heyecan ve korkulara, sinir ve şuur bozukluklarına karşı büyük ve müsbet etkileri olmakta, özellikle sert ve ağır ruhî bunalımlara karşı sinirlerin dayanma gücünü artırıcı etkisi bulunmaktadır. Böylece oruç, bir yandan insanı ruhen ve fikren rahatlatırken, diğer yandan da gurur ve kibir diktatörlüğünü yıkarak zararsız hale getirir, insanın ruhî ve manevî hayatını dengeler.
Her çalışan şey gibi, insan vücudunun ve özellikle sindirim sisteminin de zaman zaman durup dinlenmeğe ihtiyacı vardır. Her yıl Ramazan ayında tutulan oruç, vücudun ve sindirim organlarının dinlenmesini ve temizlenmesini sağlar. Günümüzde yaygın olan kalp, tansiyon ve şeker gibi hastalıkların en önemli sebepleri arasında aşırı beslenme ve buna bağlı şişmanlık olduğu ve pek çok hastalığın tedavisinde perhiz tavsiye edildiği bilinmektedir. Oruç tutanların tecrübeleriyle sabittir ki, Ramazan ayında dinlenip temizlenen vücut makinası senenin diğer aylarında daha sağlıklı ve daha verimli çalışmaktadır. Nitekim Sevgili Peygamberimiz orucun sağlığımız yönünden önemini şöyle belirtiyor: “Oruç tutunuz, sıhhat bulursunuz.�
Peygamberimizin söylediği bu söz tıbben de kanıtlanmıştır. Konu ile ilgili olarak iki Batılı bilim adamının tesbitleri şöyledir:
1940 Nobel Tıp Ödülünü kazanan ünlü bilim adamı Dr. Alexis Carrel L’hamme Cet İnconnu adlı eserinde oruç sırasında organizmalarda depo edilmiş besin maddelerinin harcandığını, sonradan bunların yerine yenilerinin geldiğini, böylece bütün vücutta bir yenilenme olduğunu anlatır, orucun sağlık bakımından çok faydalı olduğunu söyler.(6)
Fransız Profesör Pier Mulen de ÅŸunları söyler: “İslâm dünyasının en yararlı kurumlarından biri oruçtur. Oruç, bedenin hem fiziksel, hem ruhsal dinleniÅŸidir. Dokuları temizler, birikmiÅŸ toksinleri, zehirleri atar. Müslümanlar böylece her yıl bir ay bedenlerini dinlendirirler… Hıristiyan dininde orucun bulunmaması büyük bir kayıptır. Aslında insanların her hafta bir gün oruç tutmaları, baÅŸka bir deyimle diyet etmeleri ve sadece meyve suyu içmelerinde büyük yarar var. Böylece vücut, doku ve organlardaki zehirleri atar, beden dinçleÅŸirâ€�.(7)
Alışkanlıkların yeme- içme gibi faydalısı; kumar, içki gibi zararlıları vardır. Her iki çeşidiyle alışkanlıkların mahkûmu olmak, gerektiğinde onlara karşı duramamak eksikliktir, irade zayıflığına delâlet eder, tavizlere sebep olur. Sabahtan akşama kadar iradesiyle aç ve susuz duran, şehvetini dizginleyen insan, en hayati alışkanlık ve ihtiyaçlarının da esaretinden kurtulmuş demektir, gerektiğinde bunlardan fedakarlık edebilecektir.
Oruçla toplumda kalpden kalbe yol açılır. Birinden şefkat ve merhamet, diğerinden sevgi ve saygı. Böylece yoksulların zenginlere karşı kıskançlık duygularını yatıştırır, toplumda sınıf mücadelelerinin doğmasını önler.
Ramazan’da diyet nasıl olmalı? Å�eker hastaları, kolesterolü yüksek hastalar Ramazan’da oruç tutabilirler mi? Aşırı kilolu insanlar için oruç bir zayıflama yöntemi olabilir mi? Hamileler oruç tutarsa bu bebeÄŸi etkiler mi?
�eker hastaları başta olmak üzere, tüm hastalar mutlaka Ramazan sırasında oruç tutup tutamayacakları, oruç tutacaklar ise diyet ve ilaçlarının düzenlenmesi için doktora başvurmalı, doktor gözetiminde olmalıdır.
Ramazan ayında kan kolesterol ve ürik asid düzeyleri yükselebilir. Günlük kalori ihtiyacının % 30 veya daha azı yağlardan temin edilmelidir. Sindirimi yavaş, liften zengin diyet adaptasyonu kolaylaştıracak, tok tutacak, sağlıklı bir yaklaşımdır. Kompleks karbonhidratlar, baklagiller, sebze ve meyveler tercih edilmelidir. �eker, beyaz un gibi rafine karbonhidratlardan, yağlı gıdalardan, sigaradan kaçınmalıdır. Hurma- lif, potasyum ve magnezyumdan zengin iyi bir karbonhidrat kaynağıdır. Yine fındık, ceviz, badem gibi kuruyemişler sağlıklı protein ve enerji kaynaklarıdır.
Ramazan ayında mide asiditesi de artabilir. Yine, gastrointestinal sistem alışık olduğu ritmin dışına çıkar. Tüm bunlar yanma, ekşime, ağrı, şişkinlik gibi mide-barsak yakınmaların ortaya çıkışını kolaylaştırabilir. Buna karşılık orucun psikolojik, sosyal ve inanç ile ilgili boyutları, daha önceden fonksiyonel bu tip şikayetleri olan hastaların yakınmalarının kontrolunu kolaylaştırabilir.
Lifli, posalı diyet gastrointestinal motiliteyi uyararak, safra asidlerini bağlayarak yakınmaları azaltabilir, kabızlığı engelleyebilir. Mümkün olduğu kadar öğünler sebzeden zengin olmalı, her öğünde meyve yer almalıdır.
Toplumda mide yakınmalarının önemli bir sebebi gastroözofageal reflu hastalığıdır. Özellikle, bu hastaların iftar ve sahurda aşırı miktarlarda yemesi, yemek yedikten hemen sonra yatmaları, şikayetlerinin artmasına yol açacaktır. Yine yağlı gıdalar, kızartmalar, salçalı yemekler, turunçgiller, sigara, kafeinli içecekler yakınmaları arttıracaktır.
Kafeinli içecekler ayrıca hafif de olsa idrar söktürücü etkiye sahiptir. Dolayısı ile vücudun, oruçlu kaldığı dönemde susuz kalmasını kolaylaştırabilir.
Hamilelik ve emzirme, enerji ve değişik besinlerin gereksiniminin arttığı bir dönemdir. Oruç bu gereksinimlerin yerine konulmasını engelliyor ise, ertelenmelidir. Din kaynaklarında da bu dönemler ile ilgili fleksibilite dikkat çekicidir.
Aşırı kilolu insanlar için Ramazan bulunmaz bir fırsattır. Hafif fizik aktivite ile zenginleÅŸtirilmiÅŸ, doktor gözetiminde dengeli bir diyet, Ramazan’ın psikolojik, sosyal ve inanç boyutu ile kilo verme, yaÅŸam ÅŸeklini deÄŸiÅŸtirme için iyi bir baÅŸlangıç olabilir.