Böbrekler ve boşaltım sistemi

Üroloji (bevliye), sidik oluşması ve boşatılmasına ilişkin bütün bilgileri kapsar. Böbreklerin etkinliğini herkes bilir ya da aşağı yukarı kestirir. Bununla birlikte bu 2 organın işlevlerini sidik üretimiyle sınırlı görmek, ana rollerini küçümsemek olur. Gerçekten böbrekler, bütün dokuların yıkandığı «iç ortam» ın ve atardamar basıncının düzenleyicisidirler.
Organdan geçen çarpıcı kan miktarın, bu organın ne büyük ölçüde «kanla ve kan için» çalıştığını kanıtlar. Bu biyolojik denge sonucu, böbreğin atılması ve korunması gerekeni ne kadar titizlikle seçtiği de anlaşılır.
Çalışmasındaki çeşitli kusurların pek çok hastalığa yol açtığı böbrekler, haklı olarak apayn bir bilim dalının (nefroloii: Böbrek bilim) konusu haline gelmişlerdir. Üroloji ve nekroloji öylesine birbirine bağadırlar ki, bir karar verirken böbreği göz önünde bulundurmayan bir ürolog ya da yalnızca böbreğe bakacak, ama onu izleyen boşaltıcı yolla ilgüenmeyecek kadar dar görüşlü bir böbrek uzmanı, hasta boşaltım sistemini iyüeştiremeyeceklerdir.)
Embriyoloji ve anatomi bakımından sıki ilişkilerini belirtmek için, üreme boşaltım sistemi olarak adlandırılan bu sistem, işlevsel olarak birbirlerine bağlı parçalardan (sidik yapan böbrekler, sidiği götüren boşaltım kanalları, sidiğin içinde biriktiği sidik torbası ve bu biriken sidiği dışarı atan sidik yolu) oluşur. Bu iki sistemin hastalıkları da birbirlerine bağımlılıklarım kanıtlar.
Bu, araştırma araçlarının ve sonuçların yorumlanmasının önemini vurgular.
Kesin araştırmalar yapma yolunu ilk olarak üroloji göstermiştir. Öyle ki, elde edilen bilgüerin niteliği, öteki dallar için bir esinlenme konusu olmuştur.
Sidik torbasının ve sidik borusunun içini görme olanağı 19. yüzyılın sonuna kadar bulunamadı. O tarihte j. Albarran’ın bulduÄŸu özel bir uç (kısa sürede dünyadaki bütün sistoskoplara takıldı) istenildiÄŸinde saÄŸ ve sol sidik borularına ince bir sonda sokulmasına olanak verdi; buna dayanılarak, saÄŸ ve sol böbreÄŸin yaptığı sidiÄŸi ayırmak olanağı bulundu. Böylece, bir karşılaÅŸtırma ölçütü elde. edildi ve organın iÅŸlevsel deÄŸeri konusunda debi ve yoÄŸunluk deÄŸerlendirmeleri yapılmaÄŸa baÅŸladı. Bunun sonucu olarak, böbrek salgılamasını düzenleyen yasalar ortaya kondu ve aynı sondalardan geriye doÄŸru X ışınlarını tutan bir madde verilmesiyle böbreÄŸin boÅŸaltıcı yollarının filmi çekilebildi.
Bu ilk devrimi, 25 yıl kadar sonra son derece önemli bir buluş izledi: Damar yoluyla karşıt madde vererek boşaltım sistemi filmi çekme. Toplardamar yoluyla bir iyotlu madde vermesinin sidiği ışın tutar kılması, sidik salgılama ve boşaltılmasının kolayca izlenir duruma gelmesi, deneyin klinik muayene verüerine göre özel olarak ayarlanabilmesinin (başlangıçta dakikalandırılmış filmler ya da çok geç alınan filmler) belirli bir varsayım yaranna kanıtlar getirmesi, ürolojiye en iyi iç organlara bakma yöntemi sağlıyordu.
Ağrısız, panoramik ve tehlikesiz olması, gerek teknik açıdan (günümüzde karşıt maddelere önemli ölçüde katlanılabüme.etedir), gerekse okuma alanındaki (çünkü okumasını bilen biri için, boşaltım sistemi filminde görünmeyen bir böbrekbile bir anlam taşır) gelişmeleri, yöntemin önemini artırdı. Ürologlar zararlı olanı ortadan kaldırarak, onarılabüeni onararak, hattâ sistemin her parçasını değiştirerek (sidik yolunun, sidik kesesinin, sidik borusunun, böbreğin değiştirtmesi) babanlarını geliştirirlerken, böbrek uzmanları da kusursuz araştırmalar yapıyorlardı. Bu sonuncuların başlıca uygulamalan iç ortamın dengesini yeniden sağlamayı, hattâ hasta böbreği iyileştirmeyi (böbrek dışı kan temizleme, yapay böbrek), böbreklerin kalıcı yetmezliğini ödünlemeyi (düzenli aralıklarla böbrek dışı kan temizleme)ve böbrek aktarımının başarısını sağlamaya özgü bağışıklık gizlerini anlamayı amaçlıyordu. Temizleme katsayılarının ( Bu iç organlara bakma araçlarının bolluğuna karşın, her özel durum için en iyi karan verebilmenin, uygulanacak inceleme ya da incelemeleri en iyi biçimde seçmenin son derece önemli olduğunu unutmamak gerekir. Mesleği bilmek demek, ayırdetme etmenlerini bilmek, izlenecek yolu şaşırmamak, özellikle de yalnızca deneylere dayalı kişisel yorumu benimsemek ve çoğunlukla bilgisiz ya da abartıcı olan başkalarının kanılarına inanmamak demektir.
Kanser oluşmasının, taş oluşmasının nedenlerinin henüz bilinmemesi, deneyciliğe bir etkinlik alanı (tıkayıcı bir taşın çıkanlması; tıkayıcı bir urun çıkarılması; bir kanserin geniş olarak çıkanlması; v.b.) bırakmaktadır.
Ama şimdiden, travma ya da doğuştan oluşum bozukluğu nedeniyle zarar görmüş bir boşaltım sisteminin onarılması ve böbreklerin yerinin geçici ya da kalıcı olarak doldurulması, bu dalın başlıca konuları olmuşlardır.
Bir böbreği ellerimle onarmak ya da yeni bir böbrek aktarmak, ürologun işidir. Hastaların, yitmiş biyolojik dengesinin yeniden sağlanmasıyla duyarlı onanm ameliyatlarına ve böbrek aktanmlarına hazırlanmasıysa, böbrek uzmanlannın görevidir.