Biliyormudunuz İnsanın Gen Haritasını

Biliyormudunuz bu proje, 80-100.000 insan geninin tamamının haritasını çıkarmayı ve fonksiyonlarını keÅŸfetmeyi; insan DNA’sını oluÅŸturan 3.2 milyar temel birimin meydana getirdiÄŸi zincirin sırrını çözmeyi hedefleyen bir projedir. Projenin mali kaynağını U.S. National Institutes of Health ve Wellcome Trust saÄŸlıyor. Projeye katılan diÄŸer ülkeler Avustralya, Brezilya, Kanada, Danimarka, AB, Fransa, Almanya, Ä°srail, Ä°talya, Japonya, Güney Kore, Meksika, Hollanda, Rusya, Ä°sveç ve Ä°ngiltere.Ä°nsan genlerinin haritasını çıkarmak, bir kromozom dizisindeki genlerin konumlarını saptamak ve bunlar arasındaki uzaklıkları tespit etmek anlamına geliyor. Bunların dizisini çıkarmak, DNA’nın temel kimyasal birimlerinin nasıl bir sırada durduklarının da belirlenmesi demektir.DNA, bir hücrenin her aktivitesini belirleyen öğedir. Ancak DNA’nın büyük kısmının ne iÅŸe yaradığı bilinmemektedir. Bilinen, DNA’daki deÄŸiÅŸmelerin çeÅŸitli hastalıklara neden olduÄŸudur. DNA’nın deÅŸifre edilmesi ile sadece hastalıkların teÅŸhis ve tedavisinde deÄŸil daha verimli hayvanlar ve ürünler yetiÅŸtirilmesini ve yeni enerji kaynakları bulunmasında da büyük faydalar saÄŸlayacak. Hatta suçla mücadelede ve kriminal araÅŸtırmalarda bile çığır açacak kadar önemli bir geliÅŸme bu.Ä°nsan genlerinin haritasının çıkartılması çalışmaları 1980′lerde hız kazandı. 1990′da ABD Kongresi, Milli SaÄŸlık Enstitüleri ve Enerji Bakanlığı’nın önerisi üzerine, 15 yıllık bir araÅŸtırma projesinin baÅŸlatılmasını onayladı. Bu araÅŸtırma, diÄŸer ülkelerdeki çalışmalarla eÅŸgüdümlü olarak yürütülüyor.Bilim adamları, yulaf ve sirke sineÄŸi gibi daha az kompleks canlılar üzerinde de çalıştılar. Basit canlıların DNA’larının çalışma prensiplerinin anlaşılmasının karmaşık canlıların da sırlarının çözülmesine yardımcı olacağından yola çıkmışlardı. Gerçekten de, özellikle sirke sineÄŸi üzerine yapılan çalışmalar, insan DNA’sının anlaşılmasında çok faydalı oldu. Ä°nsan DNA’sı üzerindeki çalışmalarda ise gönüllü donörlerden yararlanıldı.DNA’nın 35.000 harflik bileÅŸenler halinde ayrıştırılmasında bilgisayarlar çok iÅŸe yaradı. Bundan baÅŸka, bu harflerin kromozomlar üzerinde nasıl sıralandıkları da bilgisayarlar yardımıyla incelendi.1998′de özel bir ÅŸirket olan Celera Genomics Inc., devlet yetkilileri ile görüşüp söz konusu projede yeralmak istediÄŸini, bu ÅŸekilde çalışmaların ivme kazanacağını düşündüklerini bildirdi. Ä°ÅŸbirliÄŸi önerisi devletçe kabul edildi. Celera’daki uzmanlar günde 100-200.000 diziyi tanımlayabiliyorlardı. Ancak ilerleyen tarihlerde iki birim arasında ipler gerildi ve yollar ayrıldı. Bu ay içinde ise yeniden bir araya geldiler ve Ä°ngiliz Sanger Center ile birlikte insan geni araÅŸtırmalarını nihayete erdiÄŸini açıkladılar.Bundan sonra neler olacak?Genetik haritanın çözümlenmesiyle, 2015 yılına kadar kanser dahil pekçok hastalığa karşı tedavi geliÅŸtirilecek.2002-2003: Ä°nsanın genetik haritası %100 oranında deÅŸifre edilecek. DNA ünitelerinin sıralanması tamamlanacak, ne iÅŸe yaradıkları bulunacak. 2002-2010: Kanser, ÅŸeker ve felç gibi hastalık risklerini belirleme testleri denenmeye baÅŸlayacak. Hemofili, kalp hastalıkları ve bazı kanser türlerine karşı gen tedavisi geliÅŸtirilecek. 2015: KiÅŸinin gen yapısına göre özel tedavi metodları geliÅŸtirilecek. Bu sayede kanser dahil birçok hastalık tedavi edilebilecek. 2025: Genetik bozukluklar onarılarak Akdeniz anemisi gibi hastalıklara son verilecek. 2050: Pekçok potansiyel hastalık daha nüksetmeden moleküler bazda önlenebilecek. Ancak herkesin bu tedavi metodlarından yararlanamayacak, eÅŸitsizlikler artacak. Ortalama yaÅŸam süresi 90 ile 95 yaÅŸa çıkacak. YaÅŸlanmayla ilgili pekçok gen deÅŸifre edilecek; bu sayede insan ömrü uzamaya devam edecek. 2050: Ä°nsanoÄŸlunun geçmiÅŸi sayesinde daha fazla bilgi sahibi olacağız. Genetik araÅŸtırmalar sayesinde atalarımızın, ne zaman nereden göç ettikleri, kimlerle akraba olduÄŸumuz açıklık kazanacak. Åžifreleme Nasıl GerçekleÅŸir?Ä°nsanı oluÅŸturan tüm biyolojik bilgiler, sadece 4 harfle yazılabilir. Ama bütün bu harflerle verilen tüm direktifler 3 milyar harflik bir sözcük oluÅŸturacak kadar uzundur. Bu çizimlerde, bu dört harfin bir insanı nasıl meydana getirdiÄŸini bulabilirsiniz. 1. Dört harf: Bütün genetik kod, dört harf ile yazılmıştır. Adenine (A), thymine (T), cytosine (C) ve guanine (G). Ä°nsan genlerinde 2.8 ila 3.5 milyar baz çifti vardır. 2. DNA ikili sarmalı: Baz çiftleri DNA’nın merdivene benzeyen dolambaçlı yapısını oluÅŸturur. Bu uzun sarmalda hayatın ÅŸifreleri yazılıdır. Ä°nsan vücudundaki her bir hücre iki metre uzunluÄŸunda DNA içerir. 3. Genler. Toplam gen haritasının yüzde 3 gibi ufak bir kısmını genler oluÅŸturur. Kalan kısım ise iÅŸe yaramayan, önemsiz bir bölümü teÅŸkil eder. Genler, yüzbinlerce baz çiftinden meydana gelen özel dizilerdir. Ä°nsan vücudunun ihtiyaç duyduÄŸu proteinleri üretirler. 4. Kromozomlar: Genlerin toplam sayısını bilemiyoruz. Tahminen 30000 ila 120000 kadarlar. Genler, DNA ve geriye kalan bütün yararsız kısım, “kromozom” adlı yığınlar ÅŸeklinde kümelenirler. Her insanda 23 çift kromozom vardır. 5. Çekirdek ve hücre: 46 kromozom, hücrelerin çekirdeklerinde bulunur. Ä°nsan vücudundaki hemen tüm hücrelerde bir insanı oluÅŸturmak için gereken total DNA bilgisi mevcuttur. 6. Vücut: Bu hücrelerin her biri, kendisine DNA tarafından verilen direktiflere göre fonksiyon görür. Ä°nsan vücudu 100 trilyon hücreden meydana gelir.